Diyabetin Türleri

Genel olarak diyabet olarak bilinen, Diabates mellitus, kanda yüksek şeker oranına yol açan metabolik bir hastalıktır. İnsülin hormonu, kandaki şekeri depo edilmesi veya enerji için kullanılması için hücrelere taşır. Diyabet durumunda vücut ya yeteri kadar insülin üretemez ya da ürettiği insülini efektif bir biçimde kullanamaz.

Diyabetten kaynaklı olan yüksek kan şekerinin tedavi edilmemesi sinirlere, gözlere, böbreklere ve diğer organlara zarar verebilir.

Birkaç tane diyabet türü bulunmaktadır:

  • Tıp 1 diyabet, bir otoimmün hastalıktır. Bağışıklık sistemi, pankreasta insülin üretiminden sorumlu hücrelere saldırır ve onları yok eder. Bu saldırıya neyin yol açtığı tam olarak anlaşılmamıştır. Diyabete sahip insanların yüzde 10’unda bu tip gözükür.
  • Tip 2 diyabet, vücudunuzda ki hücrelerin insüline dirençli olmasından kaynaklanır ve hücrelere girmesi gereken şeker kanda birikir.
  • Prediyabet, kandaki şeker oranının normalden yüksek fakat tip 2 diyabet teşhisi için yeteri kadar yüksek olmaması durumunda görülür.
  • Gebeliğe bağlı şeker hastalığı (Gebelik şekeri), hamilelik sırasında görülen yüksek kan şekeridir. Plasenta tarafından salgılanan insülini baskılayan hormonlar, bu tip diyabetin görülmesine yol açar.

Nadir bir sağlık durumu olan diabetes insipudus (şekersiz diyabet), diabates mellitus (diyabet) ile benzer bir isim taşıyor olsa da bağlantılı değildir. Böbreklerin vücuttan çok fazla su çıkardığı farklı bu durumdur.

Her bir tip diyabetin kendine özgü semptomları (belirtileri), nedenleri ve tedavileri vardır.

Diyabet Belirtileri

Diyabetin belirtileri kanda yükselen şeker oranından kaynaklanır.

Genel Belirtileri

Diyabetin genel belirtileri:

  • Artan açlık
  • Artan susuzluk
  • Kilo kaybı
  • Sık idrara çıkma
  • Bulanık Görme
  • Aşırı yorgunluk
  • İyileşmeyen boğaz

Erkeklerde görülen belirtiler

Diyabetin genel belirtilerine ek olarak erkeklerde cinsel dürtüde azalma, ereksiyon bozukluğu ve kas gücü azalması görülebilir.

Kadınlarda görülen belirtiler

Diyabete sahip kadınlarda ise idrar yolu enfeksiyonu, mantar enfeksiyonu, kuru ve kaşınan bir cilt gibi belirtilere rastlanabilir.

Tip 1 Diyabet

Tip 1 Diyabetin belirtilerinin nedenleri:

  • Aşırı açlık
  • Artan susuzluk
  • İstemsiz kilo kaybı
  • Sık idrara çıkma
  • Bulanık görüş
  • Yorgunluk

Aynı zamanda ruh eşi değişikliklerine de yol açabilir.

Tip 2 Diyabet

Tip 2 Diyabetin belirtilerinin nedenleri:

  • Artan açlık
  • Artan susuzluk
  • Artan idrara çıkma
  • Bulanık görüş
  • Yorgunluk
  • Yavaş iyileşen boğaz

Aynı zamanda enfeksiyonların tekrarlanmasına sebep olur. Çünkü artan glikoz seviyesi vücudun kendisini iyileştirmesini zorlaştırır.

Gebeliğe Bağlı Şeker Hastalığı

Gebelik şekerine sahip birçok kadın hiçbir belirti göstermez. Hastalığın durumu genellikle rutin olarak yapılan kan şekeri testinde veya hamileliğin 24. ve 28. haftalarında uygulanan oral glikoz tolerans testinde tespit edilir.

Sonuç

Diyabetin belirtileri o kadar hafif olabilir ki ilk zamanlarında fark edilmesi zordur.

Diyabetin Nedenleri

Her tip diyabetin kendine özgü farklı nedenleri vardır.

Tip 1 Diyabet

Doktorlar tip 1 diyabete neyin yol açtığını tam olarak bilmemektedirler. Bir nedenden ötürü, bağışıklık sistemi yanlışlıkla pankreasta bulunan ve insülin üreten beta hücrelerine saldırır ve onları yok eder.

Bu durum için genlerin bazı insanlarda rolü olabilirken, virüslerin bağışıklık sisteminin saldırısını tetiklemesi de mümkündür.

Tip 2 Diyabet

Tip 2 diyabet, genetik ve yaşam tarzı faktörlerinin bir kombinasyonundan kaynaklanır. Fazla kilolu veya obez olmak da bu riski arttıran faktörler arasındadır. Özellikle karın bölgesinde fazla kiloya sahip olmak, hücrelerin insülinin kan şekeri üzerindeki etkilerine karşı daha dayanıklı olmasını sağlar.

Bu durum aileden gelmektedir. Aile üyeleri, tip 2 diyabete ve fazla kilolu olmaya yatkınlık sağlayan aynı genleri paylaşırlar.

Gebeliğe Bağlı Şeker Hastalığı (Gebelik Şekeri)

Gebelik şekeri hamilelik sırasındaki hormonal değişimlerin bir sonucudur. Plasenta, hamile kadınların hücrelerini insülinin etkilerine karşı daha az duyarlı yapan hormonlar salgılar. Bu durum gebelik sırasında yüksek kan şekerine sebep olur.

Hamile kaldıkları zaman fazla kilolu olan veya hamilelik sırasında fazla kilo alan kadınların gebeliğe bağlı şeker hastalığına sahip olması daha olasıdır.

Sonuç

Hem genler hem de çevresel faktörler diyabetin tetiklenmesinde bir role sahiptir.

Diyabetin Risk Faktörleri

Belirli faktörler diyabet riskini arttırmaktadır.

Tip 1 Diyabet

Eğer çocuk veya genç iseniz, ebeveynlerinizde ve kardeşlerinizde bu durum varsa veya bu hastalıkla bağlantılı olan belirli genleri taşıyorsanız Tip 1 diyabete yakalanma olanağınız fazladır.

Tip 2 Diyabet

Eğer aşağıdaki durumlara sahipseniz Tip 2 diyabete sahip olma riskiniz artmaktadır:

  • Fazla kiloluysanız
  • 45 yaşında veya daha büyükseniz
  • Bu duruma sahip ebeveyniniz ya da kardeşiniz varsa
  • Fiziksel olarak aktif değilseniz
  • Daha önceden gebeliğe bağlı şeker hastalığınız varsa
  • Prediyabetiniz varsa
  • Yüksek tansiyona, yüksek kolesterole ve yüksek trigliserid düzeyine sahipseniz
  • Afrika kökenli Amerikan, İspanyol veya Latin Amerikan, Alaska Yerlisi, Pasifik Adalı, Amerikan Yerlisi veya Asyalı Amerikan soyunuz varsa.

Gebeliğe Bağlı Şeker Hastalığı

Eğer aşağıdaki durumlara sahipseniz Tip 2 diyabet riskiniz artmaktadır:

  • Fazla kiloluysanız
  • 25 yaşından büyükseniz
  • Daha önceki hamilelikte gebelik şekeriniz varsa
  • 4 kilodan daha ağır bir bebek dünyaya getirdiyseniz
  • Ailenizde tip 2 diyabet öyküsü varsa
  • Polikistik over sendromunuz varsa.

Sonuç

Aileniz, çevreniz ve önceden var olan sağlık durumlarınızın hepsi diyabet geliştirme ihtimalinizi etkileyebilir.

Diyabet Komplikasyonları

Yüksek kan şekeri vücudunuzdaki organlara ve dokulara zarar verir. Kan şekerininiz ne kadar yüksekse ve ne kadar uzun zaman bununla yaşarsanız, komplikasyon riskiniz o kadar artar.

Diyabet ile ilgili komplikasyonlar aşağıdakileri içerir:

  • Kalp hastalıkları, kalp krizi ve ivme
  • Sinir sistemi hastalıkları (nevropati)
  • Böbrek hastalıkları (nefropati)
  • Retinopati ve görme kaybı
  • İşitme kaybı
  • Enfeksiyon gibi ayak hasarları ve iyileşmeyen boğaz
  • Bakteriyel ve mantar enfeksiyonları gibi cilt rahatsızlıkları
  • Depresyon
  • Bunama (Demans)

Gebeliğe Bağlı Şeker Hastalığı (Gebelik Şekeri)

Kontrol altında olmayan gebelik şekeri hem anneyi hem de bebeği etkileyebilecek ciddi sorunlara yol açabilir. Bebeği etkileyebilecek komplikasyonlar şunları içerir:

  • Erken doğum
  • Doğumda normalden daha yüksek ağırlığa sahip olma
  • Yaşamın devamında tip 2 diyabete yatkınlık
  • Düşük kan şekeri
  • Sarılık
  • Düşük veya ölü doğum.

Anne, yüksek tansiyon (preeklampsi) ve tip 2 diyabet gibi komplikasyonlar geliştirebilir. Aynı zamanda doğumda sezaryene ihtiyaç duyabilir.

Annenin gelecekteki hamileliklerinde gebelik şekeri riski de artar.

Sonuç

Diyabet ciddi medikal komplikasyonlara yol açabilir fakat ilaçlar ve hayat tarzında değişikliklerle bu durumu kontrol altına alabilirsiniz.

Diyabetin Tedavileri

Doktorlar diyabeti birkaç farklı ilaçla tedavi ederler. Bazı ilaçlar ağızdan alınırken, bazıları ise iğne yoluyla enjekte edilir.

Tip 1 Diyabet

İnsülin tip 1 diyabetin temel tedavisidir. Vücudun kendi salgılayamadığı insülin hormonunun yerine geçer.

Genel olarak kullanılan 4 tip insülin bulunmaktadır. Ne kadar çabuk etki etmeye başladıklarına ve etkilerinin ne kadar sürdüğüne göre ayırt edilirler:

  • Hızlı etkili insülin 15 dakika içinde çalışmaya başlar ve etkisi 3 ila 4 saat sürmektedir.
  • Kısa etkili insülin 30 dakika içinde çalışmaya başlar ve etkisi 6 ila 8 saat sürmektedir.
  • Orta etkili insülin 1 ila 2 sat içinde çalışmaya başlar ve etkisi 12 ila 18 saat sürmektedir.
  • Uzun süreli insülin enjeksiyondan birkaç saat sonra çalışmaya başlar ve etkisi 24 saat veya daha uzun sürmektedir.

Tip 2 Diyabet

Diyet ve egzersiz, bazı insanların tip 2 diyabeti yönetmesine yardımcı olur. Eğer yaşam tarzındaki değişiklikler kan şekerinizi düşürmek için yeterli olmadıysa, ilaç kullanılması gerekmektedir.

Bu ilaçlar çeşitli yollarla kan şekerinizi düşürmektedir.

İlaç TürleriNasıl çalışırlarÖrnekler
Alfa-glükosidaz inhibitörleriVücudunuzun şeker ve nişastalı yiyecekleri parçalamasını yavaşlatır.Akarboz ve miglitol(Glyset)
Biguanidler  Karaciğerin yaptığı glikoz miktarını düşürür.Metmorfin (Glükofaj)
DPP-4 inhibitörleri  Kan şekerini çok düşürmeden düzenler.Linagliptin (Tradjenta), saksagliptin(Onglyza) ve sitagliptin(Januvia)
Glukagon benzeri peptitlerVücudunuzun insülin salgılama şeklini değiştirir.Dulaglutide (Trulicity), Eksenatid (Byetta), ve Liraglutide (Victoza)
MeglitinidDaha fazla insülin üretimi için pankreası uyarırNateglinid (Starlix) ve Repaglinid (Prandin)
SGLT2 İnhibitörleri  İdrara daha fazla glikoz salınımı yapar.Canagliflozin (Invokana) ve Dapagliflozin (Farxiga)  
SülfonilüreDaha fazla insülin üretimi için pankreası uyarır.Gliburid (DiaBeta, Glynase), Glipizid (Glucotrol) ve Glimepirid (Amaryl)
Tiazolidinedionlarİnsülinin daha iyi çalışmasına yardımcı olur.Pioglitazon (Actos) ve Roziglitazon (Avandia)

Bu ilaçlardan birden fazlasını kullanmanız gerekebilir. Tip 2 diyabete sahip birçok insan aynı zamanda insülin de kullanırlar.

Gebeliğe Bağlı Şeker Hastalığı (Gebelik Şekeri)

Hamilelik sırasında kan şekeri düzeyinizi günde birkaç defa kontrol etmeniz gerekir. Eğer yüksek ise diyet değişimi ve egzersiz kan şekeri düzeyinizi düşürmek için hem yeterli olabilir hem de olmayabilir.

Tıbbi bir merkez olan Mayo Kliniğine göre, gebeliğe bağlı şeker hastalığı olan kadınların yüzde 10 ila 20’si, kan şekerini düşürmek için insüline ihtiyaç duyar. Hamilelik sırasında kullanılan insülinin bebeğe zararı dokunmamaktadır.

Sonuç

Doktorunuzun yazdığı reçetedeki ilaç veya ilaçlar, sahip olduğunuz diyabet türüne ve sebebine bağlıdır.      

Diyabet ve Diyet

Sağlıklı beslenme, diyabetin yönetilmesinin kilit noktasıdır. Bazı durumlarda, beslenme şeklinin değiştirilmesi hastalığı kontrol etmek için yeterlidir.

Tip 1 Diyabet

Kan şekeri düzeyiniz yediğiniz yiyeceklerin türüne bağlı olarak yükselir ve azalır. Karbonhidratlı veya şekerli yiyecekler kan şekerinizin hızlı bir şekilde yükselmesine sebep olur. Diğer taraftan protein ve yağlar ise kan şekerini kademeli olarak yükseltirler.

Sağlık danışmanız her gün yediğiniz karbonhidrat miktarını sınırlamanızı önerebilir. Aynı zamanda karbonhidrat alımınızı insülin dozları ile dengelemeniz gerekebilir.

Size diyabetik bir yemek planı tasarlamakta yardımcı olabilecek bir beslenme uzmanıyla çalışın. Doğru oranlarda alınan protein, yağ ve karbonhidrat kan şekeri düzeyinizi kontrol etmede yardımcı olacaktır.

Tip 2 Diyabet

Doğru yiyecek türlerini tüketmek hem kan şekerinizi dengede tutarken hem de fazla kilolarınızı vermenize de yardımcı olur.

Karbonhidrat sayımı, tip 2 diyabet için yemek tüketiminin önemli bir parçasıdır. Bir beslenme uzmanı, her öğünde ne kadar karbonhidrat tüketmeniz gerektiği konusunda size yardımcı olabilir.

Kan şekerinizi sabit tutmak için gün boyunca küçük öğünler tüketmeye çalışın. Aşağıdaki sağlıklı besinlerin tüketilmesine önem verin:

  • Meyveler
  • Sebzeler
  • Tam tahıllı gıdalar
  • Tavuk ve balık gibi yağsız proteinler
  • Zeytinyağı ve fındık yağı gibi sağlıklı yağlar.

Bazı gıdalar kan şekerinizi kontrol altında tutma çabalarınızı zayıflatabilir. Eğer diyabetiniz varsa sakınmanız gereken besinleri öğrenin.

Gebeliğe Bağlı Şeker Hastalığı (Gebelik Şekeri)

Gebeliğin 9 ayı boyunca dengeli bir beslenme düzeni hem anne hem de bebeği için çok önemlidir. Doğru gıda tercihleri, diyabet ilaçlarını kullanmaktan kaçınmanıza yardımcı olabilir.

Porsiyon boyutlarınızı takip edin ve şekerli veya tuzlu gıda tüketiminizi sınırlandırın. Bebeğinizi beslemeniz için şekere ihtiyacınız olsa da çok fazla tüketmekten kaçınmalısınız.

Bir beslenme uzmanı veya bir diyetisyen ile yemeklerinizi planlamayı gözden geçirebilirsiniz. Diyetinizin doğru makro besinlerin karışımını içermesini sağlar.

Diyabetin Tanısı

Diyabet belirtileri gösteren veya diyabet riski taşıyan herkes test yaptırmalıdır. Gebeliğin ikinci veya üçüncü trimesterında kadınlar rutin olarak gebelik şekeri için test edilir.

Doktorlar aşağıdaki kan testlerini kullanarak, pre-diyabet ve diyabet tanısını koyarlar:

  • Açlık plazma glukozu (AKŞ: Açlık kan şekeri), 8 saatlik açlıktan sonra kan şekerinizi ölçer.
  • Hemoglobin A1C testi, önceki 3 ay boyunca kan şekeri düzeyinizin nasıl seyrettiği hakkında bilgi verir.

Gebeliğe bağlı şeker hastalığı tanısı koymak için doktorunuz hamileliğin 24. ve 28. Haftaları arasında kan şekerinizi ölçecektir.

  • Glukoz yükleme testi sırasında kan şekeri düzeyiniz şekerli bir sıvı tükettikten bir saat sonra ölçülür.
  • 3 saatlik glukoz tolerans testi sırasında kan şekeri düzeyiniz bir gece boyunca açlıktan sonra tüketilen şekerli bir sıvıdan sonra ölçülür.

Diyabet ne kadar erken teşhis edilirse, tedaviye o kadar hızlı başlayabilirsiniz.

Diyabetin Önlenmesi

Tip 1 diyabet önlenebilir bir sağlık durumu değildir. Çünkü bağışıklık sisteminde oluşan bir sorun nedeniyle oluşur. Diğer yandan tip 2 diyabetin gen ve yaş gibi nedenleri de insanın kontrolünde değildir.

Yine de diğer birçok diyabet risk faktörleri kontrol edilebilir. Diyabeti önlemek için başlıca stratejiler, beslenme şeklinize ve egzersiz rutininizde basit ayarlamalar yapmanızı içerir.

Eğer prediyabet ile teşhis edilmişseniz, aşağıda tip 2 diyabeti geciktirmek veya önlemek için yapabileceğiniz birkaç öneri listelenmiştir:

  • Yürümek veya bisiklete binmek gibi haftada en az 150 dakikalık aerobik egzersizler yapın.
  • İşlenmiş karbonhidratlar birlikte doymuş ve trans yağları diyetinizden kesin.
  • Daha çok meyve, sebze ve tam tahıllı gıdalar tüketin.
  • Küçük porsiyonlar tüketin.
  • Eğer aşırı kilolu veya obez iseniz, vücut ağırlığınızın yüzde 7’sini kaybetmeye çalışın.

Yukarıda belirtilenler diyabeti önlemenin tek yolu değildir.

Hamilelikte Diyabet

Daha önce hiçbir diyabet hastalığı olmamasına rağmen, kadınlar hamilelik süresince aniden gebeliğe bağlı şeker hastalığı geliştirebilirler. Plasenta tarafından üretilen hormonlar hücrelerin insülinin etkilerine karşı daha dayanaklı olmasına yol açar.

Gebe kalmadan önce de diyabete sahip olan kadınlar bunu gebeliğe de taşırlar. Buna gebelik öncesi diyabet denir.

Gebelik diyabeti doğumdan sonra genellikle kaybolur fakat daha sonra diyabet olma riskinizi arttırır.

Uluslararası Diyabet Federasyonuna göre gebelik diyabeti olan kadınların yarısı doğumdan itibaren 5 ila10 yıl içerisinde tip 2 diyabete sahip olurlar.

Hamilelik sırasında diyabetin olması sarılık ve nefes alma zorluğu gibi birçok komplikasyonlara yol açabilir.

Eğer gebelik öncesi diyabeti veya gebelik diyabeti ile teşhis edilmişseniz, olabilecek komplikasyonları engellemek için özel olarak takip edilmeye ihtiyacınız olacaktır.

Çocuklarda Diyabet

Çocuklar hem tip 1 hem de tip 2 diyabete sahip olabilirler. Bu hastalık kalp ve böbrek gibi önemli organlara zarar verebileceğinden dolayı kan şekerinin özellikle genç insanlarda kontrol edilmesi çok önemlidir.

Tip 1 Diyabet

Otoimmün tarzı diyabet genellikle çocuk yaşta başlar. Başlıca belirtilerden ilki sık idrara çıkmadır. Tip 1 diyabete sahip çocuklar tuvalet eğitimi almış olmalarına rağmen gece yataklarını ıslatabilirler.

Aşırı susama, yorgunluk ve açlık bu durumun diğer belirtileridir. Tip 1 diyabeti olan çocukların iyi bir şekilde tedavi edilmesi çok önemlidir. Tıbbi acil durumlar yaratabilecek dehidrasyon ve yüksek kan şekerine sebep olabilir.

Tip 2 Diyabet

Eskiden tip 2 diyabet çocuklarda çok seyrek görüldüğü için tip 1 diyabet “juvenil diyabet “olarak adlandırılırdı. Bugünlerde ise daha fazla çocuk, aşırı kilolu ya da obez olduğu için tip 2 diyabet daha bu yaş gruplarında daha yaygın olmaya başlamıştır.

Mayo Kliniğinin araştırmalarına göre tip 2 diyabete sahip çocukların yüzde 40’ı herhangi bir belirti göstermezler. Genellikle fiziksel muayene sırasında fark edilir.

Tedavi edilmeyen tip 2 diyabet kalp hastalıkları, böbrek hastalıkları ve körlük gibi hayat boyu komplikasyonlara yol açar. Sağlıklı beslenmek ve egzersiz yapmak çocuğunuzun kan şekerini yönetmesine ve bu sorunları engellemesine yardımcı olur.

Tip 2 diyabet genç insanlarda hiç olmadığı kadar yaygın bir duruma geldi.

Ana Düşünce

Tip 1 diyabet gibi bazı diyabet türleri bizim kontrolümüzün dışında gelişir. Fakat tip 2 diyabet kilo vermeyle, sağlıkla beslenmeyle ve daha hareketli bir yaşamla engellenebilir.

Doktorunuzla potansiyel diyabet riskinizi konuşun. Eğer risk altındaysanız, kan şekerinizi düzgün bir biçimde yönetmek için kan testi yaptırın ve doktorunuzun tavsiyelerini dinleyin.

Published On: July 30th, 2020 / Categories: Diyabet / Tags: , , , /

Subscribe To Receive The Latest News

Curabitur ac leo nunc. Vestibulum et mauris vel ante finibus maximus.

Add notice about your Privacy Policy here.